Thị trường chứng khoán và những điều vỡ lòng nên biết

Lời mở đầu

Trong sách vở, “Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra hoạt động phát hành, trao đổi mua bán các loại chứng khoán trung và dài hạn. Chứng khoán được phát hành để huy động vốn cho doanh nghiệp và chính phủ.”

Với những người cho hề có khái niệm gì về thị trường này, thì lời giải thích trên có lẽ sẽ hơi khó hình dung. Trong bài viết hôm nay, kiemtien3s sẽ giúp các bạn có cái nhìn sơ lược về thị trường chứng khoán và cách chúng ta kiếm tiền từ đầu tư chứng khoáng thông qua những giải thích đơn giản, dễ hiểu.

Chứng khoán là gì?

Trước khi đầu tư vào một thị trường, chúng ta nên tìm hiểu kĩ càng về sản phẩm của thị trường đó. Hãy cùng tìm hiểu về chứng khoán nhé. Về mặt lí thuyết, chứng khoán là một bằng chứng xác nhận sự sở hữu hợp pháp của người sở hữu đó với tài sản hoặc phần vốn của công ty hay tổ chức đã phát hành.

Cụ thể, một cổ phần đại diện cho quyền sở hữu hợp pháp của một doanh nghiệp. Các tập đoàn sẽ phát hành cổ phiếu. Cổ phiếu khi được hoán đổi cho nhau thì sẽ được gọi là “chứng khoán”. Như vậy, đầu tư vào thị trường chứng khoán nghĩa là bạn đang mua quyền sở hữu một hay nhiều doanh nghiệp.

Ví dụ một công ty A phát hành 100,000 cổ phiếu với giá trị mỗi cổ phiếu là 10,000 VNĐ, sau khi xem xét tình hình kinh doanh của công ty và mức độ phổ biến của công ty, bạn quyết định đầu tư và mua 10 cổ phiếu của công ty, lúc này bạn đang sở hữu 0,01% giá trị công ty.

3 loại chứng khoán chính và đặc điểm của chúng

Hiện tại, có 3 loại chứng khoán chính phổ biến trên thế giới bao gồm:

  • Chứng khoán vốn
  • Chứng khoán nợ
  • Chứng khoán phái sinh

Vậy đặc điểm chính của mỗi loại là gì, chúng ta cùng tìm hiểu nhé

Chứng khoán vốn

Chứng khoán vốn là loại chứng khoán do công ty cổ phần phát hành, xác nhận quyền sở hữu một phần thu nhập và tài sản của công ty. Như vậy người sở hữu chứng khoán vốn cũng có nghĩa là người sở hữu công ty, họ có quyền hưởng những lợi ích từ công ty mang lại.

Vì chứng khoán vốn xem như là cổ phiếu, nên nó có vai trò và đặc điểm như là cổ phiếu: được trả cổ tức nếu công ty hoạt động kinh doanh tốt, được hưởng lợi từ việc bán chênh lệch giá (mua thấp bán cao), chứng khoán vốn cũng có quyền biểu quyết các hoạt động quan trọng của công ty.

Trong trường hợp phá sản, giải thể thì cổ đông sẽ nhận lại các khoản tiền còn lại, khi công ty thanh toán xong các khoản nợ.

Chứng khoán nợ

Chứng khoán nợ thường được huy động dưới nhiều hình thức như trái phiếu, giấy chứng nhận tiền gửi. Khi tham gia sản phẩm này, bạn sẽ được các tổ chức tài chính cung cấp và xác định rõ về tỷ lệ lãi suất, ngày đáo hạn, … Bên cạnh đó, tỷ lệ lãi suất của loại chứng khoán nợ phụ thuộc vào mức độ rủi ro của việc vay mượn và rủi ro của người đi vay.

Chứng khoán nợ ngoài sản phẩm chủ đạo là trái phiếu (trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp), chứng chỉ tiền gửi (CD), chứng khoán được thế chấp. Nếu bạn hay gửi ngân hàng, thì cái sổ tiết kiệm bạn có thể xem là chứng khoán nợ.

Người sở hữu chứng khoán nợ sẽ được trả lãi thường xuyên, bất chấp công ty hoạt động tốt hay xấu. Và được ưu tiên thanh toán trước nhất trong trường hợp công ty phá sản.

Chứng khoán phái sinh

Về mặt định nghĩa, chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính có giá trị phụ thuộc vào giá của một tài sản cơ sở (chứng khoán cơ sở). Công cụ tài chính này giúp người tham gia chứng khoán phân tán rủi ro, bảo vệ hoặc tạo ra lợi nhuận. Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh bao gồm: hàng hoá (thực phẩm, nông sản, năng lượng,…) hoặc công cụ tài chính (cổ phiếu, trái phiếu, lãi suất,…)

Để dễ hiểu thì tại thị trường Việt Nam, chứng khoán phái sinh là một kênh cho phép bạn đặt cược vào khả năng tăng hoặc giảm của chỉ số VN30 (gồm 30 cổ phiếu được niêm yết trên sàn HSX có giá trị vốn hoá thị trường và thanh khoản cao nhất).

Một dạng thức khác khá phổ biến của chứng khoán phái sinh là hợp đồng quyền chọn, nghĩa là bạn có quyền chọn mua hoặc chọn bán cổ phiếu đó. Ví dụ một cổ phiếu A đang có mức giá 50,000 VNĐ, bạn dự đoán rằng trong vòng 2 tháng tiếp theo, nó sẽ có giá 60,000 VNĐ.

Thay vì bỏ ra 50.000 đồng mua Cổ Phiếu X với kỳ vọng sẽ lãi 10.000 đồng (tương đương 20%). Thì bạn có thể đặt chi phí quyền chọn giả định 1.000 đồng. Bạn sẽ mua được 50 quyền mua Cổ Phiếu X, khi Cổ Phiếu X tăng giá lên 60.000 đồng, thì bạn sẽ lãi: 50 (cổ phiếu) X 10.000 đồng (lãi 10.000 đồng/cổ phiếu) – 50.000 đồng (chi phí mua quyền) = 450.000 đồng.

Đối tượng tham gia thị trường chứng khoán

Trong phần này, chúng ta sẽ tìm hiểu về những đối tượng – chủ thể được phép tham gia thị trường chứng khoán.

Uỷ ban chứng khoán Nhà nước

Đi từ trên xuống chắc chắn chúng ta sẽ có một cơ quan trực  thuộc Chính Phủ – Uỷ ban chứng khoán Nhà nước. Công việc chí của uỷ ban này là tổ chức và quản lý Nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán quản lý việc cấp phép, đăng ký phát hành và kinh doanh chứng khoán, tổ chức công tác thanh tra, giám sát các hoạt động giao dịch, mua bán chứng khoán,… để đảm bảo thị trường hoạt động ổn định, công bằng và minh bạch.

Doanh nghiệp

Về phía tư nhân chúng ta chắc chắn sẽ có những doanh nghiệp. Vì đơn giản một điều, cổ phiếu của các công ty này chính là hàng hoá trên thị trường chứng khoán. Mục đích của những công ty này khi chào bán cổ phiếu của công ty mình là để huy động nguồn vốn để phát triển và khẳng định vị thế của doanh nghiệp mình, góp phần làm tăng giá trị và uy tính của công ty.

Để tiến hành phát hành cổ phiếu lên sàn chứng khoán (IPO) công ty cần thoả những điều kiện sau:

  • Vốn điều lệ trong sổ sách kế toán tại thời điểm đăng ký thủ tục IPO là từ 10 tỷ VNĐ trở lên.
  • Hoạt động kinh doanh năm gần nhất cho tới thời điểm đăng ký phát hành cổ phiếu phải có lãi
  • Phải có phương án và kế hoạch cụ thể về việc thực hiện IPO, việc sử dụng nguồn vốn huy động sau IPO được Hội đồng quản trị chấp thuận và cam kết về trách nhiệm
  • Doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước phải thực hiện chuyển đổi loại hình công ty thành công ty cổ phần
  • Doanh nghiệp thuộc lĩnh vực cơ sở hạ tầng phải có ít nhất 1 dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thuộc đề án phát triển kinh tế – xã hội thuộc Bộ, Ngành, có dự án được cấp thẩm quyền, được tổ chức tài chính, chứng khoán bảo lãnh phát hành
  • Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải đăng ký chuyển đổi thành công ty cổ phần, thiết lập hồ sơ đăng ký IPO qua tư vấn của một công ty chứng khoán.

 Nhà đầu tư

Đối tượng thứ ba và cũng là cuối cùng được đề cập đến trong bài viết này là Nhà đầu tư (bạn cũng là một trong số đó). Nhà đầu tư khi tham gia thị trường chứng khoán với mục đích kiếm được lợi nhuận tài chính. Có 3 dạng nhà đầu tư mà chúng ta cần biết

  • Nhà đầu tư tổ chức: là tổ chức đầu tư thay mặt các thành viên đi đầu tư. Các nhà đầu tư tổ chức phải chịu các qui định bảo vệ ít hơn bởi vì người ta cho rằng họ hiểu biết nhiều và có khả năng tự bảo vệ mình tốt hơn. Nhìn chung có sáu loại nhà đầu tư tổ chức: quĩ đầu tư, ngân hàng thương mại, quĩ tương hỗ, quĩ phòng hộ, quĩ hưu trí và các công ty bảo hiểm. Những cái tên lớn ở Việt Nam có thể kể đến như: Dragon Capital, Mekong Capital, VinaCapital,…
  • Nhà đầu tư cá nhân: là những nhà đầu tư nhỏ lẻ, và nhóm này chiếm số đông trên thị trường. Nhà đầu tư cá nhân mua và bán chứng khoán cho chính tài khoản của họ, chứ không phải cho một công ty hay một tổ chứ nào khác. Họ thường chỉ mua một số lượng nhỏ cổ phần hoặc trái phiếu.

Mặc dù có hàng triệu các nhà đầu tư cá nhân, tổng tài sản của họ chỉ là rất nhỏ so với số cổ phiếu được sở hữu bởi các tổ chức lớn như quỹ tương hỗ và các công ty bảo hiểm.

  • Công ty chứng khoán: Hoạt động của thị trường chứng khoán trước hết cần những người môi giới trung gian, đó là các công ty chứng khoán. Một định chế tài chính trên thị trường chứng khoán, thực hiện vai trò trung gian môi giới mua – bán chứng khoán.

Ngoài ra, CTCK còn tư vấn và thực hiện một số dịch vụ khác cho cả nhà đầu tư lẫn tổ chức phát hành.

Một số công ty chứng khoán hàng đầu tại Việt Nam hiện nay: VCBS, MBS, VDSC, SSI, VND.

Lời kết

Trên đây là những tổng hợp vỡ lòng nhất dành cho những người muốn tìm hiểu và đầu tư và thị trường chúng khoán. Trong bài viết tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu về những chỉ số quan trọng trên thị trường chứng khoán và cách mà chính các bạn – những nhà đầu tư cá nhân có thể thành công trên thị trường rất khắc nghiệt này.

buinguyen

Read Previous

Kiếm tiền online hiệu quả bằng các công cụ Marketing sau (Phần 2)

Read Next

Mã giảm giá Tiki cực hot tháng 07/2020